Diario libertario de lugo e galaxia

"Non hai xestión civilizada posible dun sistema como o capitalismo"

24/12/2015
10:32

-¿Ata que punto é grave a crise climática?

-Hai un consenso abafador na comunidade científica internacional no que respecta ao feito de que é inevitable que a temperatura do planeta suba polo menos dous grados con respecto aos niveis de 1990. Unha vez que alcancemos ese momento ninguén sabe o que virá despois. En calquera caso, nada bo. Namentres, as respostas son infamantemente débiles. Todo o máis que chegan é a concibir a ecología como un negocio, en liña co capitalismo verde. E o colapso está -témome- ao virar a esquina.

-¿Vista a experiencia doutros cumes, e a do Protocolo de Kioto, co seu estrepitoso fracaso para reducir as emisións de gases contaminantes, que razón de ser teñen estas reunións espectaculares?

-Hai unha presión social encamiñada a que se tomen en serio estas cuestións. Como queira que nos estamentos de poder non se adiviña ningunha vontade de buscar fórmulas que rompan co capitalismo, co traballo asalariado, coa mercancía e coa propia lóxica do crecemento, é necesario articular, ante a opinión pública e ante a propia comunidade científica internacional, algún procedemento que, fantasmagóricamente, invite a concluír que se está facendo algo. O que hai por detrás é, desde o meu punto de vista, unha farsa.

-Hai quen negan o calentamiento global; podería dicirse que os productores de petróleo son a vanguardia do negacionismo. ¿É intelixente manter esta postura desde o punto de vista capitalista? ¿Existiría un capitalismo de "rostro humano", amable, capaz de salvar a situación mantendo o modo de produción propio?

-Obviamente non. A única resposta que o capitalismo contemporáneo -algúns dos seus estamentos directores- parece preparar é unha sorte de darwinismo social militarizado que, tras partir da certeza de que os recursos son limitados, quere deixalos en mans dunha escueta minoría da poboación planetaria. Unha sorte de ecofascismo. Na trastienda albíscase ou ben a exclusión, ou ben, directamente, o exterminio da maioría. As guerras neoimperiales ás que asistimos sitúanse en plenitude neste esquema.

As máis das veces, cando pensamos en crecemento económico e calentamiento global, pénsase en industria pesada, megaminería, químicas... Con todo, habería que considerar tamén os monocultivos industriais (soia, eucalipto, piñeiro, biocombustibles), soportes do modelo agroexportador de estados como Arxentina, Uruguay, Brasil e Chile. Os cultivos de soia transgénica aumentaron a temperatura media en Asunción, por exemplo.

Parece evidente que é así. Eses monocultivos viñeron a alterar, por riba, equilibrios ambientais moi delicados. Por iso con frecuencia dicimos que é necesario recuperar moitos dos elementos de sabedoría popular que atesouran os nosos campesiños vellos, e moitas das prácticas cotiás deses habitantes dos países do Sur que no Norte é frecuente que se describan como primitivos e atrasados.

-No medio rural os efectos do crecemento capitalista son evidentes na expulsión da poboación. Ademais, está a crise alimentaria, de alcance global.

-Cando falamos da crise ecolóxica o común é que esteamos pensando no cambio climático e no agotamiento das materias primas energéticas. Pero a estes dous factores, de relevo innegable, convén agregar os efectos das agresións, múltiples, que padece a agricultura en todos os lugares, con secuelas moi relevantes, como son, en efecto, os "movementos" de poboación -empreguemos con ironía o eufemismo dominante-, a desaparición de calquera horizonte de soberanía alimentaria e a colocación en mans de trasnacionales do destino de moitos millóns de seres humanos. O ecofascismo que antes mencionei sobrevoa todo isto.

-Crecemento lineal e desarrollismo son dous dos alicerces sobre os que apoia o seu discurso a socialdemocracia e boa parte da esquerda que se ten por progresista. Agora véñense eleccións en España e todos os partidos prometen emprego. ¿Que crédito poden ter estas esquerdas e estas promesas?

-Ningún. O seu proxecto maior é, no mellor dos casos, gestionar civilizadamente o capitalismo. E non hai xestión civilizada posible dun sistema manifiestamente inhumano. Isto á marxe, o problema dos límites ambientais e de recursos do planeta a duras penas suscítase en proxectos que teñen unha aberrante condición cortoplacista e que parecen condenados ao engullimiento, como tantas outras veces no pasado, polo mastodonte capitalista. A palabra "colapso" non forma parte, polo demais, do discurso desas forzas políticas.

-Falas nos teus textos de "modelo de vida escravo", inherente ao modelo de produción actual.

-Máis aló da lóxica da explotación e da alienación, o capitalismo carrexa un moi enxeñoso sistema de gestación artificial de necesidades e de confusión entre consumo, por unha banda, e benestar, polo outro. Consegue que creamos que seremos máis felices cantas máis horas traballemos, máis diñeiro gañemos e, sobre todo, máis bens acertemos a consumir. Cando se suscita unha folga xeral, esta non pode ser só de produción: ten que selo tamén, e por razóns obvias, de consumo.

-Sostés que ante crecemento e desarrollismo hai que opoñer o decrecimiento. ¿Cales son as bases desta teoría, desta práctica?

-A perspectiva do decrecimiento dinos que no Norte opulento hai que reducir, inequívocamente, os niveis de produción e de consumo, e recorda respecto diso que a pegada ecolóxica xerada é absolutamente insostenible. Pero dinos tamén que temos que recuperar a vida social que habemos ir dilapidando, que temos que apostar por formas de lecer creativo, que temos que repartir o traballo, que temos que reducir o tamaño de moitas das infraestructuras que empregamos, que temos que restaurar a vida local, nun escenario de reaparición de fórmulas de autogestión e de democracia directa, e, en fin, que no terreo individual temos que asumir un estilo de vida marcado pola sobriedade e a sencillez voluntarias. Interésame subliñar que ao meu entender o decrecimiento non é unha ideoloxía, senón unha perspectiva que debe acompañar a outras ideoloxías. Eu son un libertario -un anarquista- decrecentista, non un decrecentista libertario.

-¿Que futuros suscítanse a partir da aceptación ou non do decrecimiento?

-Creo que o sistema só ofrece un horizonte: o do colapso (o ecofascismo non é, por certo, senón unha forma de colapso, ou polo menos éo para a maioría afectada). Fronte a el estamos na obrigación de saír canto antes do capitalismo, e respecto diso debemos pelexar tanto pola autogestión e a socialización dos espazos públicos, como pola construción, á marxe destes, de espazos autónomos autogestionados, desmercantilizados e despatriarcalizados. Non está claro, de calquera modo, si unha ou outra operación serviranos para evitar o colapso ou si, pola contra, converteranse en escolas que nos permitan aprender a movernos logo dese colapso.

Traducido de: http://brecha.com

Sección: