Diario libertario de lugo e galaxia

Exhumación Teilán II

02/09/2015
13:27
Fosa: Teilán II (Lugo)
Fonte: Informe arqueológico da exhumación
Autor: René Pacheco Vila
Álbum de fotografías da exhumación

A fosa de Teilán (Bóveda, Lugo) estaba composta por tres enterramentos individuais nos que se atoparían os corpos esqueletizados de Bernardo Álvarez Traballo, alias Gasta, Manuel Fernández Soto, alias Coronel Benito, e Elías López Armesto, alias Paxaro. A defunción destes tres guerrilleiros antifranquistas aparecía inscrita no Rexistro Civil como "descoñecidos". Os seus corpos dispoñíanse do seguinte xeito: dous fosas individuais (as de Coronel Benito e Gasta) na parte lateral esquerda da igrexa, xunto ao muro que pecha o cemiterio ao Norte, mentres que os restos de López Armesto atoparíanse fronte aos nichos da parte posterior da mesma (Causa 222/49 de Lugo).

O equipo de voluntarios da ARMH realizou en setembro de 2012 a exhumación dun dos corpos localizados á esquerda da igrexa, un lugar moi sinalado e ben marcado polos documentos históricos da época. Confiando en que realmente os datos recolleitos no expediente militar eran certos, procedeuse a exhumar o corpo do que, segundo devandita información, corresponderíase co de Bernardo Álvarez Traballo. Durante esas tarefas arqueológicas de exhumación, deixáronse ao descuberto as dúas fosas, que se situaban unha á beira da outra. Da que constaba como a fosa do Manuel Fernández Soto, únicamente descubriuse o cráneo, fotografar, se documentó o lugar exacto no que se emplazaba o enterramento e, seguidamente, sen alterar o seu posicionamiento na fosa, volveuse a cubrir. No entanto, antes de tapalo nuevamente, extraeuse un molar de devandito cráneo para que, en caso de non corresponderse as identidades e de, como terminou ocorrendo, os corpos fosen enterrados incorrectamente, puidese procederse á identificación xenética deste corpo e contrastalo coas mostras indubitadas dos familiares de Bernardo.

As mostras de ADN foron remitidas ao Equipo Arxentino de Antropología Forense (EAAF), que se encargaron da identificación xenética. Tras verificar que o corpo exhumado por ARMH en 2012 non se correspondía co de Bernardo Álvarez, demostrábase que os corpos foran rexistrados erróneamente (descoñecemos o motivo); deste xeito, enviouse o molar extraído do corpo numerado como Individuo 2 (Fosa II).

Trala análise, confirmouse a identificación do corpo do Individuo 2 como Bernardo Álvarez Traballo, polo que se iniciaron todos os trámites necesarios para a exhumación do seu corpo e a súa posterior análise antropológico-forense (aínda que neste caso serviría só para corroborar a identificación, certificar as causas da morte e comprobar si a autopsia realizada ao corpo en 1949 é correcta ou si tamén se acha falsificada).

Durante a exhumación do ano 2012 procedeuse á procura sen éxito do corpo de Elías López Armesto, polo que os seus restos non puideron ser recuperados. Cabo sinalar que, segundo os informes da época, tratábase dalgúns restos soltos atopados no monte e trasladados ao camposanto de Teilán.

Sección: